Кавказны саклаудан Берлинга кадәр утлы юллар узган ефрейтор Кәлим Минһаҗ улының сугышчан каһарманлыгы һәм кырык еллык хезмәт үрнәге

Ватан азатлыгы өчен көрәштә сугыш юлын намус белән узып, җиңү яулаган каһарманнарның берсе — Кәлим Минһаҗ улы Шиһапов белән таныштырабыз.

Кәлим Шиһапов 1921 елның 15 октябрендә ул чактагы Апас районының Мөрәле авылында дөньяга килә. Гади авыл егетенең хәрби тормышы сугышка кадәр үк башлана: 1940 елның октябрендә ул Эшче-крестьян Кызыл Армиясе сафларына алына. Гомер агышын кискен үзгәрткән 1941 елның сентябренә кадәр 128 нче гаубица артиллерия полкында хезмәт итә. Кораллы бәрелешләр башлангач та, гамәлдәге армиягә эләгә — аны фронтка Мәскәү өлкәсенең Таган район хәрби комиссариаты җибәрә.

Госпитальдән — кабат алгы сызыкка

Кәлим Минһаҗ улының сугыш юлы катлаулы һәм куркыныч кына түгел, үлем белән күзгә-күз очрашкан мизгелләрдән дә тора. Данлы сугышчыга күп кенә сынаулар узарга туры килә. 1941 елның сентябрендә каты яралана һәм ярты ел буена Махачкаланың эвакуация госпиталендә дәвалана. Табиблар ярдәмендә сәламәтлеге бераз яхшыргач, Кәлим Шиһапов яңадан фронтның иң алгы сызыгына эләгә. 1942 елның мартыннан ул 594 нче армия зенит кече калибрлы артиллерия полкының бүлек командиры итеп билгеләнә.

Кавказ өчен барган сугышлар Кәлим Шиһапов тормышында аерым урын алып тора. 1942 елның августыннан 1943 елның февраленә кадәр дәвам иткән иң көчле хәрби хәрәкәтләр вакытында ул үзенең полкы белән бергә шушы стратегик мөһим төбәкнең оборонасында катнаша. Көчле зенитчылар пехота һәм артиллерия сугышчыларын фашистлар авиациясе һөҗүменнән саклый, Вознесеновка, Моздок, Пятигорск районнарындагы мөһим хәрби объектлар һәм коммуникацияләр сагында нык тора. Кавказны саклауда күрсәткән фидакарьлеге өчен якташыбыз 1945 елның 8 маенда «Кавказ оборонасы өчен» медаленә лаек була.

Солдатлар өчен сугышның һәр көне зур сынау һәм олы батырлык мәйданы була. 37 миллиметрлы зенит орудиесе наводчигы, ефрейтор Шиһапов күп тапкырлар үзенең чыдамлыгын һәм кыюлыгын исбатлый. «Халык хәтере» («Подвиг народа») сайтында сакланган бүләкләү кәгазендә аның батырлыгы турында мондый юллар бар:

«...Свистельников районында барган сугышта ике самолетны бәреп төшерә. 1944 елның 17 мартында Төрек Валы районында дошман авиациясе белән көрәштә Ю-87 самолетын юк итә. Аның исәбендә — юк ителгән өч самолет...»

Кәлим Шиһаповны, әлеге каһарманлыгы өчен, 1944 елның 21 мартында фронтовиклар арасындагы иң дәрәҗәле бүләкләрнең берсе — «Батырлык өчен» медале белән бүләклиләр.

Берлинны штурмлау һәм яңа җиңүләр

1944 елда Кәлим Шиһапов Советлар Союзы Коммунистлар партиясе сафларына кабул ителә. Бу чорда совет гаскәрләре, зур җиңүләр яулап, Польшаны азат итә һәм Германия чикләренә якынлаша. Безнең якташыбыз Варшаваны азат итүдә, Одерны һәм Берлинны штурмлауда турыдан-туры катнаша. Күрсәткән хәрби батырлыгы өчен ул 1945 елның 17 февралендә III дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.1945 елның язында, җиңү алдыннан, сугышлар тагын да кыза. Совет гаскәрләре Одердан Эльбага һөҗүм иткән вакытта кече сержант Шиһапов үз-үзен аямыйча сугыша. Бүләкләү кәгазендә аның Лебус шәһәрендә фашистларның күпсанлы авиация һөҗүмен кире кайтарганда күрсәткән зур батырлыгы аерым билгеләп үтелә. Ул үз расчеты составында тагын бер дошман самолетын бәреп төшерә. Шул рәвешле, 1945 елның 24 маенда аны икенче тапкыр «Батырлык өчен» медале белән бүләклиләр.Җиңүдән соң ветеранның хәрби хезмәте I дәрәҗә

Ватан сугышы ордены белән бәяләнә.

Фронттан — нефть фронтына

Илдә Бөек Җиңү язы тантана итсә дә, Кәлим Минһаҗ улы өчен Ватанга хезмәт итү сугыш тәмамлану белән генә чикләнми. Утлы елларда күк йөзен саклаган каһарман тыныч тормышта үзенең гомерен илебезнең нефть сәнәгатен үстерүгә багышлый. 1949 елда Баку шәһәрендәге нефть техникумын уңышлы тәмамлап, нефть чыгару технигы белгечлеген ала. Ветеранның кырык елга якын гомере нәкъ менә әлеге куәтле тармак белән тыгыз бәйләнгән. Кәлим Шиһапов хезмәт юлын «Грознефть» берләшмәсенең «Октябрьскнефть» трестында нефть һәм газ чыгару операторы булып башлый. Алга таба ул Татарстан нефтенең үзәге булган «Әлмәтнефть» нефть промыселы идарәсендә, ә соңрак «Сөләйнефть» нефть һәм газ чыгару идарәсендә (НГДУ) намуслы хезмәт куя. Тирән белеме, җаваплылыгы һәм сугышчан чыдамлыгы аркасында ул гади оператордан алып данлыклы участок һәм смена башлыгына кадәр олы хезмәт юлын уза. Илебез якташыбызның күпьеллык һәм фидакарь хезмәтен югары бәяли: ул СССРның иң югары дәүләт бүләге — данлыклы Ленин ордены һәм күпсанлы медальләр белән бүләкләнә.

Киләчәк буыннарга үрнәк

Кәлим Шиһаповның бөтен тормышы — Ватанга һәм үз халкына фидакарь хезмәт итүнең матур үрнәге. Фронтта ул изге җиребезне һәм күк йөзен дошман авиациясеннән сакласа, тыныч тормышта илнең нефть байлыкларын үзләштерүгә, аның икътисади куәтен ныгытуга бәяләп бетергесез зур өлеш кертә. Кәлим Минһаҗевич кебек кешеләр — Ватан азатлыгын саклап калган, җимерелгән илне үз куллары белән аякка бастырган һәм киләчәк буыннар өчен ныклы, якты нигез булдырган бөек җиңүчеләр буыны ул. Без аларның исеме һәм батырлыгы алдында баш иябез.

Фирәдә Батталова әзерләде